accordeon.png

Artikelindex

Uitgangspunten van muziektherapie

Muziek roept herinneringen op

Muziek roept herinneringen op. Muziek is in onze persoonlijke geschiedenis [vaak ongemerkt] gekoppeld aan belangrijke gebeurtenissen. Wanneer wij deze muziek weer horen, worden herinneringen en de bijhorende gevoelens opgeroepen. Via muziek is het dus mogelijk om een stuk van je eigen levensgeschiedenis op te roepen.
Bij dementerenden gaan door de dementie steeds meer delen van de levensgeschiedenis verloren, die verbaal niet meer toegankelijk zijn. Door middel van muziek kan de dementerende herinneringen opnieuw beleven en dit werkt identiteitsversterkend.Muziek roept emoties op

Muziek kan emoties oproepen

Dit kan via het boven beschreven principe van herinneringen gebeuren, maar het is in muziek ook zo dat emoties als het ware in de muziek verborgen liggen. Bij de meeste mensen zal een wals bijvoorbeeld plezier en beweging oproepen en pianomuziek eerder rust en stilte.
De muziektherapeut maakt gericht gebruik van de parameters in de muziek, om emoties op te roepen die voor het therapieproces wenselijk zijn op dat moment. Het uiten van emoties kan bij de oudere generatie moeilijk liggen. Vroeger was het minder gebruikelijk om emoties openlijk te uiten. Muziek is voor veel ouderen een laagdrempelige toegang tot deze emoties en een manier om deze te ervaren en te uiten.

Muziek is laagdrempelig

Muziek roept direct reacties op. Mensen gaan onbewust op muziek bewegen of meezingen. Muziekinstrumenten hebben een appel waarde voor de mens. Wanneer wij een trommel zien, hebben we de neiging om er op te gaan slaan of maken wij een voorstelling hoe het zou zijn om er op te slaan. Muziek verloopt als structuur in de tijd, waardoor zij onze concentratie kan vasthouden.
Om van muziek te kunnen genieten heeft de mens niet meer nodig dan een functionerend gehoor. Naar muziek luisteren is plezierig en stelt geen eisen. Zelfs bij lichamelijk of psychisch zeer beperkte cliënten kan muziek zo een ingang zijn.
De muziektherapeut past de werkwijze aan de mogelijkheden en beperkingen van de cliënt aan.

Muziek heeft een analogie met het dagelijkse leven

Analogie betekent in dit geval dat het gedrag wat in de ene situatie voorkomt ook op dezelfde manier voorkomt in een andere situatie. Voor muziektherapie betekent dit dat het gedrag wat een cliënt in het dagelijks leven laat zien, terugkomt op moment dat de cliënt muziek maakt of muziek luistert. Dit biedt de mogelijkheid om bestaand gedrag te observeren en te beïnvloeden. Via het oefenen en ervaren van ander gedrag in de muziek kan de cliënt ook ander gedrag in het dagelijks leven gaan vertonen. De muziektherapeut kan door het aanbieden van oefensituaties de cliënt uitnodigen om ander gedrag aan te leren, waar dit d.m.v. verbale instructie bijvoorbeeld niet [meer] lukt.

Muziek als sterke neurale verbinding

Elke ervaring wordt in de hersenen als neurale verbinding vastgelegd. Terugkerende ervaringen [bijvoorbeeld zingen] krijgen sterke neurale verbindingen. Deze verbindingen zijn minder gevoelig voor degeneratie.
Bij muzikale ervaringen zijn verschillende delen van het brein betrokken, meer dan bijvoorbeeld bij taal. Hierdoor blijven de muzikale vaardigheden langer intact dan andere vaardigheden. Muziek kan dus tot ver in het proces van dementie gebruikt worden. Dit blijkt onder andere uit dementerenden die nog prima een lied kunnen zingen, terwijl een gesprek niet meer mogelijk is.

Muziek en communicatie

Samen zingen of muziek maken roept een gevoel van verbondenheid op. Hierdoor kunnen ouderen ervaren dat ze deel van een groep zijn. Muziek geeft de gelegenheid om non-verbaal contact te ervaren, zowel met de therapeut als met andere mensen. Dat is een bijzondere ervaring voor mensen die verbaal slecht of niet meer kunnen communiceren.
Wanneer de taalvaardigheid minder wordt, komt de nadruk steeds meer op het non-verbale te liggen. In de communicatie worden stemgebruik, tempo e.d. belangrijker. Dit zijn muzikale aspecten in de taal waar de muziektherapeut gericht gebruik van kan maken.