slagsticks.png

Muziek speelt in het leven van veel mensen een belangrijke rol. We kiezen muziek uit om naar te luisteren, bezoeken concerten of bespelen een instrument en we zingen of bewegen op muziek. We ondergaan ook muziek zonder dat we ons er altijd bewust van zijn, in winkels, door de reclame, of soms tijdens ons werk. Veel mensen ervaren muziek als iets persoonlijks dat bijdraagt aan de kwaliteit van hun leven. Het meest in het oog springt het vermogen van muziek om ons diep te raken. Belangrijke gebeurtenissen in ons leven worden bijna altijd met muziek omlijst. Dat gebeurt wereldwijd en al eeuwen lang. Kennelijk is muziek een krachtig middel om gevoelens uit te drukken en is zij in staat om mensen met elkaar te verbinden.

Omgaan met emoties

Muziek beïnvloedt emoties. Een muziektherapeut onderzoekt de manier waarop een cliënt emoties ondergaat en gebruikt daarvoor muzikale middelen. In muziektherapie kan de cliënt via muzikale ervaringen leren emoties te verdragen, tot uitdrukking te brengen maar ook emoties te reguleren of af te leiden. De muziektherapeut maakt gebruik van de verbanden die hij waarneemt tussen de problematiek van de cliënt en de muzikale elementen. In muziektherapie kan de cliënt naast het leren omgaan met emoties en ook inzicht krijgen in de werking van zijn emoties.

Isolement doorbreken

Muziek heeft een samenbindende kracht. Dit heeft onder andere te maken met de synchroniciteit in muziek van geluiden, beweging en expressie. Niet alleen melodieën, harmonieën en ritmes komen gelijktijdig samen, dit kan ook in een samenspel van een twee of meer mensen. Daarbij zijn grenzen zoals cultuur en taalbarrières met muziek goed te overwinnen. In muziektherapie wordt dit gegeven gebruikt om eenzaamheid en isolement van mensen te doorbreken. Dit kan echter niet plaatsvinden zonder het opbouwen van een vertrouwensrelatie tussen de muziektherapeut en de cliënt.

Nieuw gedrag oefenen

Muziek heeft invloed op ons gedrag. Een muziektherapeut observeert hoe een cliënt in muzikale situaties reageert en zelf handelt. Gedrag is direct waarneembaar tijdens muzikale situaties in het musiceren, het luisteren en in de bewegende houding van de cliënt. Binnen muziektherapie kan de cliënt oefenen of experimenteren met nieuw gedrag. Dit is met name van belang wanneer de cliënt vastloopt in oude patronen in zijn leven en hij zoekt naar nieuwe mogelijkheden. De muziektherapeut biedt in dit kader hiervoor ruimte en veiligheid.

Fysieke werking

Muziek gaat gepaard met een veelheid aan fysieke reacties. De beleving van muziek (gevoelens, associaties e.d.) leidt tot neurologische en fysiologische reacties. Emoties gaan gepaard met veranderingen in het lymbische systeem en beïnvloeden het hormoonsysteem. Er is ook sprake van een directe inwerking van muziek op subcorticale hersengebieden. Dit gebeurt in eerste instantie buiten het bewustzijn om. Voorbeelden van dergelijke neurologische en fysiologische reacties zijn invloeden van muziek op de productie van stresshormonen, het reguleren van een hyperactief stresssysteem, en vegetatieve reacties als hartslag en ademhaling. De fysieke werking van muziek wordt in muziektherapie toegepast bij diverse cliëntencategorieën.

Ordening en structuur

Muziek is naast taal een fundamenteel aspect van de menselijke cognitie. Muziek, door haar opbouw en samenhang, verloopt in de tijd en spreekt het ordenen van informatie in de tijd aan. Opslaan van informatie in het geheugen, het vooruitlopen op toekomstige informatie en het leggen van verbindingen tussen verleden, heden en toekomst is een cognitieve tijdsfunctie die zijn weerspiegeling vindt in muziek. Muziektherapie kan zich richten op de cognitieve en structurerende vermogens van de cliënt. Dit is met name van belang wanneer deze zijn aangetast, bijvoorbeeld door psychoses of dementie.